Video by adparty_org

.
نگاه دموکرات: توصیه به دانش‌آموزان برای «پاسداری از زبان مادری» اگر قرار است یک سیاست واقعی باشد، نخست باید خطاب به خود ساختار قدرت مطرح شود: حاکمیت در نزدیک به پنج دهه گذشته برای حفظ و توسعه زبان‌های مادری ملیت‌های ساکن ایران، به‌ویژه زبان تورکی، دقیقاً چه کرده است؟

اصل ۱۵ قانون اساسی صراحت دارد که استفاده از زبان‌های محلی و اتنیکی در رسانه‌ها و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار فارسی، آزاد است. اصل ۱۹ نیز بر برابری حقوق شهروندان بدون امتیاز ناشی از زبان تأکید می‌کند. اما در آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵، گزارش‌ها همچنان از نبود جایگاه فراگیر زبان‌های مادری در آموزش رسمی حکایت دارند.

برای زبان تورکی چه اتفاقی افتاده است؟ نه نظام پایدار آموزش رسمی شکل گرفته، نه شبکه سراسری مدارس و کلاس‌های تخصصی ایجاد شده، نه برنامه جامع تربیت معلم و تولید کتاب‌های درسی شکل گرفته و نه زبان تورکی به‌عنوان زبان آموزش و تولید دانش، جایگاهی متناسب با شمار گویشورانش در ساختار رسمی پیدا کرده است. حتی طرح آموزش آزمایشی تورکی در برخی مدارس آذربایجان شرقی در سال ۱۳۹۸، محدود به برنامه‌ای پایلوت و حدود دو ساعت در هفته بود.

تناقض سیاسی دقیقا همین‌جاست: حکومتی که از دانش‌آموز می‌خواهد پاسدار زبان مادری باشد، چرا خودش پاسدار حقوق قانونی همان زبان نیست؟ اگر زبان مادری ارزشمند است، چرا کودک تورک باید بخش مهمی از دوران تحصیل خود را در نظامی بگذراند که زبان خانوادگی و اجتماعی او در آن، زبان اصلی آموزش نیست؟

حتی در سال ۱۴۰۳/۱۴۰۴، طرحی برای تدریس ادبیات زبان‌های محلی و اتنیکی در مدارس با مخالفت مجلس روبه‌رو شد؛ رخدادی که نشان می‌دهد فاصله میان «حق قانونی» و «اراده سیاسی برای اجرا» همچنان جدی است.

مسئله بنابراین فقط یک کلاس زبان یا چند ساعت آموزش اختیاری نیست؛ مسئله قدرت، برابری و حق مشارکت فرهنگی است. زبان وقتی زنده می‌ماند که در مدرسه، دانشگاه، رسانه، نشر، مدیریت عمومی و تولید دانش امکان حضور داشته باشد.

اگر حاکمیت واقعا معتقد است دانش‌آموز باید «پاسدار زبان مادری» باشد، نخست باید خودش از جایگاه زبان‌های مادری پاسداری کند؛ با قانون اجرایی، بودجه، کتاب، معلم، دانشگاه و سیاست عمومی، نه با شعارهای مناسبتی.
#زبان_مادری #تورکی #اصل۱۵ #حقوق_زبانی #آذربایجان